Yastık altı tasarruf genellikle kıymetli madenler üzerinden betimlenir. Kıymetli madenler arasında başrolün altının kendisi(külçe) ve altından üretilen çok çeşitlilik gösteren ürünlerde olduğu da bilinir. Her ne kadar kıymetli madenler ve bu madenlerden üretilen ürünler ilk akla gelen yastık altı tasarruf araçları ise de zaman içinde bunlara banknot niteliğinde ve ulusal paraya nazaran değeri yüksek olan yabancı para niteliğindeki varlıklar eklenmiştir.

Yastık altı tasarruf hacmi bazı ölçütlerle (ilgili sektörlerin ticaret hacimleri, sektörlerin arz ettikleri varlıklar tutarları ve benzeri) ölçülmeye çalışılsa da herhangi bir ekonomide bu büyüklükleri bilmek, kavramak önemli yanılsamalar içerir. Bulunulan ve/veya bulunulacak her tahminden sapma olmaması olası değildir.

Yastık altı tasarrufların ekonomiye kazandırılması istem ve/veya çabası iki amaca dayanır:

       1. Yastık altı tasarruflar bir sistem içinde beyan edildiğinde, görüldüğünde, bilindiğinde finansal sistem içinde tedavül ettirilirse tasarruf sahiplerinin sağlayacakları yarar karşılığında fon gereksinimi olan ekonomik birimler tarafından kullanılırlar.

       2. Yastık altı tasarruflar sistem içinde görülür, bilinir, beyan edilirse kamu otoritesinin bu değerlere bağlı oluşan getirileri, işlemleri vergilendirme kabiliyeti olur.

Yastık altı tasarrufun kayıt dışı olduğu yaklaşımı söz konusu iki durumun gerçekleşmemesi kabul ve/veya gerçekliğine dayanır. Herhangi bir ekonomik değerin kayıt dışı olmasından anlaşılması gerekenin ne olduğu, o ekonomik değerden farklı şekillerde umulan ve “kamusal” olarak betimlenebilecek yarar(fon oluşturma ve vergilendirme) ile belirlenir.

Yastık altı tasarruf, ekonomik sistemde işlev kazandırmak ve vergilendirmek dışında kayıt dışı olarak betimlenebilir değildir. Tasarrufa konu edilen kıymetli maden, banknot ve “bilumum evsafta” değerin edinim aşamasında piyasalar dışında edinilmesi çok rastlanacak bir durum olmadığından veya olmaması gerektiğinden edinim sonrasında bu tasarrufun evde, depoda, bodrumda, toprak altında, kasada, hülasa finansal ve reel sistem alanları dışında muhafaza ediliyor olması, onu kayıt dışı kılmamaktadır.

Yastık altı tasarrufun kayıt dışı olarak betimlenmesinin, sistemde fona dönüştürme ve getirilerine, tabi tutulan işlemlere göre vergilendirilmesi dışında bir işlevi olmadığından söz konusu betimleme meşru yöntemlerle bu tasarrufları oluşturup tercih olarak “yastık” altı” tutan, suçtan gayri meşru işlemlerden ari Vatandaşlar yönünden algı yanılsaması oluşturabilmektedir.

Kayıt dışı bir kısım değer gayri meşru iş ve işlemlerle oluşmakta, bu değerlerin “yastık altı” betimlemesine muhatap tutulmaması gerekmektedir. Vatandaşların meşru iş ve işlemlerle oluşturdukları tasarruflarını yastık altı betimlemesine uygun şekilde muhafaza ediyor olmaları, hukuka aykırı iş ve işlemlere konu etmedikleri durularda bir kabahat ve/veya suç oluşturmaz. Bu şekliyle kayıt dışı olarak değerlendirilse dahi söz konusu tasarruflar bir suç unsuru olmadığı gibi her kayıt dışı durumun da bir suç oluşturduğu kabul edilemez.

Yastık altı tasarrufların ekonomik sistemler yönünden büyüklüklerinin ekonomiye önemli katkıları olabileceği önemli görülüyorsa bu tasarrufların edinimleri süreçlerinin kontrolü esas olmalıdır.  Yastık altı tasarruf sahiplerinin gönüllülük ile sisteme tasarruflarını sunmaları Vatandaşlık bağı gereği bir Devlet için beklenti olsa dahi, buna icbar etmek anayasal açıdan mümkün olmayacağından, her tasarruf unsurunun edinim aşamasındaki ölçme, kontrol ve kayıtlama Devletin egemenlik gücünün doğru kullanımı yönünden daha nitelikli bir yaklaşım olacaktır.