Vergi kaçakçılığı, uzun yıllar boyunca bireylerin rasyonel çıkar maksimizasyonu temelinde hareket ettiği varsayımına dayanan ekonomik modeller çerçevesinde açıklanmaktadır. Ancak ampirik bulgular, yalnızca caydırıcılık temelli politikaların vergiye gönüllü uyumu sağlamada yetersiz kaldığını ortaya koymakta; davranışsal ve psikolojik faktörlerin vergi davranışları üzerindeki rolü giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu çalışma, vergi kaçakçılığı davranışını psikolojik egoizm, Makyavelist eğilimler ve temel kişilik özellikleri çerçevesinde teorik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Davranışsal kamu maliyesi literatürü ışığında yapılan değerlendirmeler, bireylerin vergiye uyum kararlarının yalnızca denetim ve ceza mekanizmalarına bağlı olmadığını; aynı zamanda içsel motivasyonlar, etik algılar ve kişilik temelli eğilimler tarafından şekillendiğini göstermektedir. Çalışmada egoist çıkar algısının vergi ahlakını zayıflatabildiği, Makyavelist eğilimlerin etik dışı davranışları rasyonelleştirdiği ve kişilik özelliklerinin vergi uyumu üzerinde bağlama duyarlı etkiler yarattığı ortaya konulmaktadır. Sonuç olarak vergi kaçakçılığıyla mücadelede psikolojik faktörleri dikkate alan bütüncül politika yaklaşımlarının benimsenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Tax evasion has long been explained within the framework of economic models based on the assumption of rational individuals seeking to maximize personal benefits. However, empirical evidence has demonstrated that deterrence-based policies alone are insufficient to ensure voluntary tax compliance, highlighting the growing importance of behavioural and psychological factors in shaping tax behaviour. This study aims to theoretically examine tax evasion behaviour through the perspectives of psychological egoism, Machiavellian tendencies, and fundamental personality traits. Drawing on the behavioural public finance literature, the analysis reveals that individuals’ compliance decisions are influenced not only by audits and penalties but also by internal motivations, ethical perceptions, and personality-based dispositions. The findings indicate that egoistic orientations may weaken tax morale, Machiavellian tendencies facilitate the rationalization of unethical behaviour, and personality traits exert context-dependent effects on tax compliance. Consequently, the study emphasizes the need for comprehensive policy approaches that incorporate psychological dimensions alongside traditional enforcement mechanisms in combating tax evasion.